Hytaýyň geografik ýerleşişi

   Bu hepde biz öz ene topragymyz — Hytaý Halk Respublikasy barada gürrüň ederis.

Hytaý Halk Respublikasy Aziýa yklymynyň gündogar böleginde, Ýuwaş ummanyň günbatar kenarynda ýerleşýär. Ol 9,6 million inedördül kilometr meýdany tutýan giň ýerdir. Hytaý Fransiýadan takmynan on ýedi esse uly, tutuş Ýewropadan 1 million inedördül kilometr we Okeaniýadan (Awstraliýa, Täze Zelandiýa we Ýuwaş ummanyň günorta we merkezi adalary) 600,000 inedördül kilometr kiçi. Territorial suwlary, ýörite ykdysady zolaklary we kontinental şelfi öz içine alýan goşmaça deňiz territoriýasy 3 million inedördül kilometrden gowrak, bu bolsa Hytaýyň umumy territoriýasy tas 13 million inedördül kilometre ýetýär.

Günbatar Hytaýyň Gimalaý daglary köplenç dünýäniň üçegi diýlip atlandyrylýar. Beýikligi 8800 metrden gowrak bolan Jomolangma dagy (Günbatarda Ewerest dagy diýlip atlandyrylýar) üçegiň iň beýik depesidir. Hytaý Pamir daglygynyň iň günbatar nokadyndan Heilongjiang we Wusuli derýalarynyň birleşýän ýerine çenli, gündogarda 5200 kilometr uzaklykda uzalýar.

 

 

Gündogar Hytaýyň ýaşaýjylary daň atyp başlanda, günbatar Hytaýyň ýaşaýjylary ýene-de dört sagat garaňkylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Hytaýyň iň demirgazyk nokady Heilongjiang welaýatynyň Mohe şäheriniň demirgazygynda, Heilongjiang derýasynyň ortasynda ýerleşýär.

Iň günorta nokady Nanşa adasyndaky Zengmu'anşada, takmynan 5500 kilometr uzaklykda ýerleşýär. Demirgazyk Hytaý henizem buz we gar dünýäsinde bolanda, ýumşak günortada güller eýýäm açylýar. Bohaý deňzi, Sary deňiz, Gündogar Hytaý deňzi we Günorta Hytaý deňzi gündogarda we günortada Hytaý bilen serhetleşýär we bilelikde giň deňiz zolagyny emele getirýär. Sary deňiz, Gündogar Hytaý deňzi we Günorta Hytaý deňzi Ýuwaş ummany bilen gönüden-göni birleşýär, Lýaodun we Şandun ýarymadalarynyň iki "golunyň" arasynda ýerleşýän Bohaý deňzi bolsa ada deňzini emele getirýär. Hytaýyň deňiz territoriýasynda umumy meýdany 80,000 inedördül kilometr bolan 5400 ada bar. Iň uly iki ada, Taýwan we Haýnan, degişlilikde 36,000 inedördül kilometr we 34,000 inedördül kilometr meýdany eýeleýär.

Hytaýyň deňiz bogazlary demirgazykdan günorta tarap Bohaý, Taýwan, Başi we Çiongçžou bogazlaryndan ybarat. Hytaýyň 20,000 kilometr gury ýer serhedi we 18,000 kilometr kenarýaka zolagy bar. Hytaýyň serhedindäki islendik nokatdan başlap, başlangyç nokadyna çenli doly aýlaw arkaly geçilen aralyk ekwatorda dünýäniň töwereginde aýlanmaga deň bolar.


Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 15-nji sentýabry